“Vaşinqton razılaşması”nın həyata keçirilməsi yolunda ilk sınaqlardan biri Zəngəzur vilayətindən keçən nəqliyyat dəhlizinin, “Beynəlxalq sülh və rifah naminə Tramp marşrutu”nun (TRIPP) (Zəngəzur dəhlizi-red.) reallaşdırılma sürəti olacaq.

Bu barədə ABŞ-nin “The National Interest” nəşri yazıb. Nəşrə görə, bundan əlavə, vaxtilə regionda Vaşinqtonun sevimlisi olan Gürcüstan “Gürcü Arzusu” hökumətinin dövründə Moskva ilə yaxınlaşıb ki, bu da mövcud Orta Dəhliz marşrutunu rusiyapərəst təsirlərə daha həssas edir.

“Bunun əksinə olaraq, Ermənistan Baş nazir Nikol Paşinyanın dövründə Rusiyadan uzaqlaşmaq üçün real addımlar atıb, xüsusilə Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatında (KTMT) fəal iştirakını dayandırıb, ABŞ və Avropa İttifaqı ilə əlaqələri gücləndirib, eləcə də rus sərhədçilərini “Zvartnots” hava limanından çıxarıb. Regional ekspertlər həm Ermənistana, həm də Azərbaycana təsir göstərən Gürcüstan ərazisindən yük daşımalarında son gecikmələri Rusiyanın təzyiqi ilə əlaqələndirirlər. Əgər bu doğrudursa, Vladimir Putinin Orta Dəhliz üzrə tranziti məhdudlaşdırmaq üçün imkanları var. TRIPP nə qədər tez tikilsə, region bir o qədər tez Moskvanın əlçatmazlığından kənarda tranzit marşrutuna sahib ola biləcək”, - deyə müəllif bildirib.

Müəllif vurğulayıb ki, İran TRIPP layihəsinin ən qatı əleyhdarıdır.

“Ali dini liderin baş müşaviri Əli Əkbər Vilayəti layihəni milli təhlükəsizliyə təhdid adlandırıb. Tehran üçün narahatlıqlar anlaşılandır: ABŞ tərəfindən dəstəklənən dəhliz faktiki olaraq İran-Ermənistan sərhədini Qərbin nəzarəti altına qoyacaq.

Eyni zamanda, İran hökuməti ötən ilin iyununda baş vermiş İsrail-ABŞ birgə zərbələrindən, su böhranından və iqtisadi tənəzzüldən sonra ciddi çətinliklərlə üzləşib. Vaşinqton indi İsrail və Azərbaycanla səssiz koordinasiyadan, “İbrahim razılaşmaları”ndan sonra yaradılmış işçi qruplarına bənzər daha açıq strateji dialoqa keçməlidir. Bu qruplar Xəzər dənizi sahilini İranın Fars körfəzi və Qırmızı dənizdəki təsirinə qarşı daha geniş strategiyanın bir hissəsi kimi nəzərdən keçirirlər”, - deyə məqalədə qeyd olunub.

Nəşrin yazdığına görə, Rusiya, Çin və İranı yan keçən Mərkəzi Asiyaya gedən istənilən dayanıqlı ticarət marşrutu Azərbaycan üzərindən keçməlidir ki, bu da Bakını Mərkəzi Asiyanın mineral sərvətlərinə çıxış üçün əsas qovşağa və Çinin nadir metallar üzərində hökmranlığına qarşı qoruyucu vasitəyə çevirir.

“Birləşmiş Ştatlar hələ də nadir metalların tədarükündə təxminən 70 faiz Çin asılılığındadır, bu isə Pekinin bu il artıq iki dəfə istifadə etdiyi strateji zəiflikdir və diversifikasiyanın zəruriliyini göstərir. Bu reallıq Bakını ABŞ üçün kənar bir tərəfdaşdan çox, ABŞ yönümlü nəqliyyat infrastrukturlarının inkişaf strategiyasının mərkəzi çıxış nöqtəsinə çevirməlidir”, - deyə müəllif bildirib.