✕
BAYKAR istehsalı olan KIZILELMA növbəti dəfə ilkə imza atdı və iki platforma avtonom şəkildə qol uçuşu həyata keçirdi. Mütəxəssislər Türkiyənin avtonom əməliyyat icra edə bilən pilotsuz döyüş təyyarəsi parkı sahəsində dünyadan fərqli yol seçdiyini vurğulayır və KIZILELMA-nın qol uçuşunun müxtəlif sahələrdə mühüm imkanlar açacağını bildirirlər.
Türkiyənin imza layihələrindən biri olan Bayraktar KIZILELMA pilotsuz döyüş təyyarəsi yenidən bir ilkə imza atdı və bu dəfə avtonom şəkildə qol uçuşu icra etdi. İki ayrı KIZILELMA-nın səmada birgə uçduğu anlar yaxın gələcəkdə bizi nələrin gözlədiyini göstərməsi baxımından son dərəcə əhəmiyyətlidir.
Müdafiə sənayesi üzrə mütəxəssis Yusuf Akbaba bildirir ki, əslində bu uçuş qrup halında tapşırıqlar yerinə yetirəcək KIZILELMA-lar üçün ilk addımdır. Onun sözlərinə görə, bu sınaqla bir neçə KIZILELMA-nın koordinasiyalı şəkildə eyni hədəfə yönəlmiş əməliyyat qabiliyyətinin bir növ ilkin nümayişini izlədik.
Türkiyə TB2-ləri də çox fərqli şəkildə istifadə etmişdi
Akbaba KIZILELMA-nın avtonom qol uçuşuna keçməzdən əvvəl qısa bir xatırlatma edir. O, Suriyaya yönəlmiş sərhəddənkənar əməliyyatlar zamanı Türkiyənin sahib olduğu pilotsuz uçuş aparatlarından çox fərqli üsullarla istifadə etdiyini xatırladır.Həmin dövrdə hər biri daxilində fərqli tapşırıqları olan 10-dan çox TB2 zərbə tipli pilotsuz uçuş aparatının koordinasiyalı şəkildə hədəfə yönəldiyini deyir və qeyd edir: “Yerdə də təxminən bir o qədər operatorla əməliyyat aparılırdı. İndi isə çox daha qabaqcıl platformaya sahibik. Radarlarda görünməsi çox aşağı olan pilotsuz döyüş təyyarələrimiz avtonom şəkildə qrup halında uçacaq və onlara verilən tapşırıqları icra edəcək”.
Akbaba bu tapşırıqlardan birinin də “hava patrulu” olacağını qeyd edir. Beləliklə, havada dövrə vuran, məsələn, üç ayrı KIZILELMA onlara ayrılmış ərazini davamlı şəkildə müşahidə edəcək. Hər hansı təhdid aşkar edildikdə isə müvafiq bölmələrə dərhal məlumat ötürüləcək və ya risk avtonom şəkildə zərərsizləşdiriləcək. “Son günlər hava məkanımızda düşən xarici mənşəli hava vasitələrini düşünsək, KIZILELMA-nın hava patrulu vəzifəsində bizə nə qədər böyük üstünlüklər qazandıracağını daha yaxşı anlayarıq”, - deyə o bildirir.
Akbaba hazırda bu vəzifələrin pilotlu döyüş təyyarələri ilə yerinə yetirildiyini də xatırladır və bunun həm ciddi xərc yaratdığını, həm də pilotlu döyüş təyyarələrinin yanacaq sərfiyyatı, havada qalma müddəti və digər səbəblərlə müəyyən məhdudiyyətlərə malik olduğunu vurğulayır. O, pilotsuz döyüş təyyarəsi KIZILELMA ilə bu vəziyyətin dəyişəcəyini əlavə edir.
KIZILELMA-nın qol uçuşu Türkiyə müdafiə sənayesinin dönüş nöqtələrindən biridir.
“Türkiyə digər ölkələrdən fərqli yol seçir”
Yusuf Akbaba bu məqamda mühüm bir məsələyə toxunur. O bildirir ki, dünyada yeni nəsil pilotsuz döyüş təyyarələri istehsal edən ölkələr bu platformaları adətən pilotlu döyüş təyyarələrinin yanında “sadiq qanad yoldaşı” kimi planlaşdırırlar.
Türkiyənin isə bu yanaşmadan fərqləndiyini, istehsal etdiyi pilotsuz döyüş təyyarələrinə pilotlu döyüş təyyarələrinin yerinə yetirdiyi bütün tapşırıqları yükləyərək onları müstəqil bir güc kimi istifadə etməyi hədəflədiyini deyir: “KIZILELMA-nın son ikili sınağı Türkiyənin “avtonom pilotsuz döyüş təyyarəsi” prosesinin necə irəliləyəcəyini göstərir. Bunu konkret bir nümunə ilə izah edək.Təsəvvür edin ki, havaya çoxlu sayda KIZILELMA qaldırırsınız. Bunlar avtonom şəkildə onlara verilən tapşırıqları yerinə yetirə biləcək. Bu mərhələdə KIZILELMA-lardan birinə “potensial hədəfləri aşkar et və daha sonra əmr gözləmədən məhv et” tapşırığı verə bilərsiniz. Digərinə isə “sənin vəzifən müdafiədir, bizi aşkar edən elementlərə qarşı bütün müdafiə tədbirlərini sən həyata keçir” əmrini yükləyə bilərsiniz. Hətta bəlkə də onlardan birinə “ən kritik anda, lazım gələrsə, özünü qurban ver və digər KIZILELMA-ların tapşırıqlarını yerinə yetirməsi üçün vaxt qazandır” göstərişi verilə bilər. Seçim imkanları olduqca genişdir. KIZILELMA tək bir platformada müxtəlif tapşırıqları icra edə bildiyi kimi, hər bir platformaya ayrıca tapşırıq da verilə bilər.
Türkiyə bu son sınaqla belə bir dövrün qapısını açdığını dünyaya elan edir. Və biz bütün bunları tamamilə pilotsuz döyüş təyyarələri ilə etmək istəyirik. Suriyada TB2-ləri necə “oyun dəyişdirici” kimi istifadə etdiksə, yaxın gələcəkdə KIZILELMA-ları da fərqli bir “oyun dəyişdirici” olaraq dünya aviasiya tarixinə qazandıracağıq”.