✕
Strateji Elmi Tədqiqatlar Mərkəzi “Görkəmli alimlər” rubrikası çərçivəsində xalqımızın yetişdirdiyi alimlərimizin həyatı, elmi və təşkilati fəaliyyətini ictimaiyyətə təqdim edir.
Dəmir Vahid oğlu Hacıyev 1929-cuildə Qax rayonunun İlisu kəndində anadan olmuşdur. 1952-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun (indiki Azərbaycan Tibb Universiteti) Pediatriya fakültəsini bitirmişdir.
D.Hacıyev 1961-ci ildə “Eldar bozqırımın üst sarmat hipparion faunası” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmiş və bu işinə görə D.Hacıyev biologiya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 1963-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Onurğalılar zoologiyası kafedrasında professor vəzifəsinə seçilmiş, 1964-cü ildə professor elmi adını almışdır. 1972-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir.
D.Hacıyev əmək fəaliyyətinə 1952-ci ildə Krım vilayətinin Morfovka rayon xəstəxanasında həkim vəzifəsində başlamışdır. 1954-cü ildə AMEA-nın H.Zərdabi adına Təbiət tarixi muzeyinə dəvət edilmiş və burada kiçik elmi işçi, elmi katib və böyük elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır. 1964-cü ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun Ümumi biologiya kafedrasının müdiri vəzifəsinə seçilmişdir və həmin ildən institutun elmi işlər üzrə prorektoru, AR Səhiyyə Nazirliyinin Elmi-Tibbi Şurasının sədri vəzifələrində çalışmışdır. 1968-1970-ci illərdə Geologiya İnstitutunun (indiki Geologiya və Geofizika İnstitutu) Paleobiologiya sektoruna, 1971-ci ildən isə Təkamül paleontologiyası laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir. 1996-cı ildə Ali Attestasiya Komissiyasında (AAK) Biologiya üzrə İxtisaslaşdırılmış şuranın sədri vəzifəsində çalışmışdır.
D.Hacıyevin elmi tədqiqatlarının sаhəsi paleontologiya, paleobiologiyа, paleoteratologiya və paleopatologiyanın bir çox istiqamətlərini əhatə edir. Alim uzun müddət Avrasiyanın miosen faunasını (hipparion) tədqiq etmişdir. Qədim məməlilərin yeni cins və növlərini təsvir etmiş, Azıx mağarasında çoxtəbəqəli qədim insan düşərgəsini öyrənmişdir. Onun rəhbərliyi altında müqayisəli osteologiya, miologiya, odontologiya və arxeozoologiya üzrə tədqiqatlar aparılmışdır. Diş aparatının və skelet sümüklərinin makro və mikrostrukturuna əsasən məməlilərin fərdi yaşının təyin olunmasının kompleks üsulunu işləyib hazırlamışdır.
60-cı illərdə M.Hüseynov tərəfindən Dağlıq Qarabağın cənubunda aşkar edilmiş qədim insan məskəninin öyrənilməsində, dünya miqyasına qaldırılmasında D.Hacıyevin böyük rolu olmuşdur. O, Azıx mağarasının 5-ci təbəqəsində aşkar edilən daş alətlərin Orta Aşel mədəniyyətinə mənsub olduğunu təsdiqləmişdir. Alimin təsdiqinə görə, həmin təbəqədə tapılan ibtidai insanın alt çənəsi isə 20-22 yaşlı qadına məxsusdur. Tapıntı Milli Azərbaycan Tarix Muzeyinin Qızıl fondunda saxlanılır.
Azərbaycanın Əməkdar elm xadimi D.Hacıyev 120-dən çox elmi işin, o cümlədən 12 monoqrafiya və dərsliklərin müəllifidir.
Onun rəhbərliyi ilə 3 elmlər doktoru və 12 fəlsəfə doktoru yetişdirilmişdir. Elmi tədqiqatlarla yanaşı, Azərbaycan Tibb Universiteti və Azərbaycan Dövlət Universitetində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur.
D.Hacıyev bir sıra xarici akademiyaların və elmi cəmiyyətlərin üzvü olmuşdur. 1970-ci ildə “Fədakar əməyə görə” medalı, 1971-ci ildə “Qırmızı Əmək Bayrağı” ordeni, 1972-ci ildə Əməktar elm xadimi fəxri adını almışdır, 1983-cü ildə Akademik N.İ.Vavilov adına qızıl medal, 1996-cı ildə ekologiya üzrə Akademik H.Ə.Əliyev adına diplom və mükafatla təltif edilmişdir.
AMEA-nın müxbir üzvü Dəmir Hacıyev 1999-cu ildə Bakıda vəfat etmişdir.