GÖRKƏMLİ ALİMLƏR

Azərbaycanda ilk dəfə riyaziyyat sahəsində elmlər namizədi adını almış alim

Strateji Elmi Tədqiqatlar Mərkəzi “Görkəmli alimlər” rubrikası çərçivəsində xalqımızın yetişdirdiyi alimlərimizin həyatı, elmi və təşkilati fəaliyyətini ictimaiyyətə təqdim edir.

İb­ra­hi­mov İb­ra­him İbiş oğ­lu

İb­ra­hi­mov İb­ra­him İbiş oğ­lu 28 fev­ral 1912-ci il­də Fü­zu­­li ra­yo­nu­nun Qar­­ğa­ba­­zar kən­din­də ana­dan ol­muş­dur.

O, 1935-ci il­­də Azər­­bay­­can Pe­­da­­qo­­ji İns­­ti­­tu­­­tu­­nu bi­­tir­­miş­, 1939-cu il­­də “Bə­zi ana­li­tik funk­si­ya­lar sis­tem­lə­ri­nin tam­lı­ğı” möv­zu­sun­da na­­mi­­zə­d­lik müdafiə etmişdir. Beləliklə, Azərbaycanda ilk dəfə olaraq riyaziyyat sahəsində elmlər namizədi adını almış azərbaycanlı alim olmuşdur. 1947-ci il­­də “Funk­si­ya­la­rın in­ter­pol­ya­si­ya və app­rok­si­ma­si­ya nə­zə­riy­yə­si­nin bə­zi prob­lem­lə­ri” möv­zu­sun­da dok­­to­­r­luq dis­ser­ta­si­ya­la­rını mü­da­fiə et­miş, 1959-cu il­­də AMEA-nın müx­­bir üz­­vü, 1968-ci il­­də hə­­qi­­qi üz­­vü se­­çil­­mişdir.

Azər­­bay­­can Döv­lət Uni­ver­si­te­tin­də (indiki Bakı Dövlət Universiteti) do­sent (1939-1947), 1946-cı il­dən öm­­rü­­nün so­nu­na­dək Funk­si­ya­lar nə­zə­riy­yə­si üz­rə ümum­şə­hər el­mi se­mi­na­rın rəh­bə­ri, AMEA-nın Fi­zi­ka və Ri­ya­ziy­yat İns­ti­tu­tun­da şö­bə mü­di­ri (1958-1959), AMEA-nın Ri­ya­ziy­yat və Me­xa­ni­ka İns­ti­tu­tu­nun di­rek­to­ru (1959-1963), 1963-cü il­dən Funk­si­ya­lar nə­zə­riy­yə­si şö­bə­si­nin mü­di­ri, Azər­bay­can Ri­ya­ziy­yat Cə­miy­yə­ti­nin səd­ri (1977-1994) ol­muş­dur.                                                                        

O, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetini bitirdikdən sonra həm bu institutda, həm də Bakı Dövlət Universitetində çalışmağa başlamışdır. Sonra Moskvaya aspiranturaya göndərilir və orada riyaziyyatçı A.O.Gelfondun rəhbərliyi altında aspirant olur.

İbrahim İbrahimov Sovetlər Birliyi və dünya riyaziyyatçıları tərəfindən tanınmış bir alim idi. İ.İb­ra­hi­mov Azər­bay­can­da funk­si­ya­lar nə­zə­riy­yə­si mək­tə­bi­ni ya­rat­­mış­­dır. Ana­li­tik funk­si­ya­nın ar­dı­cıl tö­rə­mə­lə­ri sis­te­mi­nin və ana­li­tik funk­si­ya va­­si­tə­si­lə dü­zəl­di­lən bə­zi funk­si­ya­lar sis­tem­lə­ri­nin tam­lı­ğı­nı təd­qiq et­miş və mü­hüm el­mi nə­ti­cə­lər al­mış­dır. Bu nə­ti­cə­lər sı­ra­sın­da onun aka­de­mik M.V.Kel­dış­la bir­lik­də “Nyu­ton in­ter­pol­ya­si­ya sı­ra­sı­nın bü­tün tam funk­si­ya­­lar sin­fin­də yı­ğıl­ma­sı üçün də­qiq əla­mət”ini tap­ma­sı, aka­de­mik A.O.Gel­­fond­la bir­gə in­ter­pol­ya­si­ya nə­zə­riy­­yə­­si­nin üsul­la­rı va­si­tə­si­lə “İki nöq­tə haq­qın­da prob­lem” ad­la­nan mə­sə­lə­ni həll et­mə­si funk­si­ya­lar nə­zə­riy­yə­si­nin bö­yük el­mi nai­liy­yə­ti və bir sı­ra el­mi təd­qi­­qat­­la­rın çı­xış nöq­tə­si ol­muş­dur. Komp­leks də­­yi­­şən­li funk­si­ya­la­rın son­suz ob­­last­­lar­da tam funk­si­ya­lar va­si­­tə­si­lə ya­xın­laş­­dı­­rıl­­ma­sı mə­sə­lə­lə­ri­nə həsr olun­­muş əsər­lə­rin­də onun təd­qiq et­di­yi əsas sa­hə­lər öz ək­si­ni tap­mış, həm özü­nün, həm də tə­lə­bə­lə­ri­nin əl­də et­di­yi nə­ti­cə­lər­lə komp­leks və hə­qi­qi də­yi­şən­li funk­­si­ya­lar nə­zə­riy­yə­si sa­hə­sin­də mü­hüm əhə­miy­yət­li sil­si­lə təd­qi­qat­la­rın tə­mə­li­ni qoy­muş­dur.

İ.İb­ra­hi­mo­vun Azər­bay­can­da ali ri­ya­ziy­ya­tın təd­ri­si və təş­ki­li sa­hə­sin­də bö­yük xid­­mət­lə­ri var­dır.

İ.İb­ra­hi­mov 200-dən çox el­mi əsə­rin, bir sı­ra mo­noq­ra­fi­ya və dərs­lik­lə­rin mü­əl­­li­­fi­dir. 60-dan çox fəl­sə­fə dok­to­ru və 10 elm­lər dok­to­ru ha­zır­la­mış­dır. 1986-cı il­də “Xalq­lar dost­lu­ğu” or­de­ni ilə təl­tif olun­muş, 1988-ci il­də Azər­­bay­can SSR “Əmək­dar elm xa­di­mi” fəx­ri adını al­mış­dır.

Aka­de­mik İb­ra­him İb­ra­hi­mov 1994-cü il­də Ba­kı şəhərində və­fat etmişdir.