✕
Strateji Elmi Tədqiqatlar Mərkəzi “Görkəmli alimlər” rubrikası çərçivəsində xalqımızın yetişdirdiyi alimlərimizin həyatı, elmi və təşkilati fəaliyyətini ictimaiyyətə təqdim edir.
Ağayev Böyükkişi Ağa oğlu
Ağayev Böyükkişi Ağa oğlu 10 sentyabr 1928-ci ildə Zərdab rayonunun Əlvənd kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun Müalicə fakültəsini bitirmişdir (1949).
B.Ağayev 1957-ci ildə namizədlik, 1966-cı ildə Moskvada “Onkoloji xəstəliklərin inkişafı zamanı böyrəküstü vəzin funksional vəziyyəti və su-duz mübadiləsində baş verən dəyişikliklərin öyrənilməsi və müalicəvi tədbirlərin işlənməsi” mövzusunda doktorluq dissertasiyalarını müdafiə etmiş, professor elmi adını almış (1968), AEA-nın müxbir üzvü (1980) və həqiqi üzvü (1989) seçilmişdir.
B.Ağayev 1949-cu ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirdikdən sonra 6 ay müddətində akademik M.M.Mirqasımovun rəhbərlik etdiyi Cərrahiyyə kafedrasında təkmilləşdirmə kursu keçmiş və 1950-1954-cü illərdə Sabirabad rayon xəstəxanasında həkim-cərrah kimi çalışmışdır. O, Həştərxan Tibb İnstitutunun Cərrahiyyə kafedrasının assistenti (1958-1960), Azərbaycan Səhiyyə Nazirliyinin ET Onkologiya İnstitutunun Cərrahiyyə şöbəsinin baş elmi işçisi və şöbə müdiri (1960-1967) vəzifələrində işləmişdir.
B.Ağayev Azərbaycan Tibb İnstitutunun Cərrahiyyə kafedrasının müdiri (1973), Azərbaycan SSR SN ET Qastroenterologiya İnstitutunun (1988), akademik M.A.Topçubaşov adına Elmi Cərrahiyyə Mərkəzinin direktoru (1999-2018) olmuşdur.
Respublikada cərrahi qastroenterologiya elmi məktəbinin yaradıcılarından olan alimin dəyərli tədqiqatları bu istiqamətdə fundamental araşdırmaların aparılması və onların müalicə işində tətbiqi üçün geniş imkanlar açıb. Alim eksperimental nəticələr əsasında təcrübi tövsiyələri və ixtiraları ilə tibb elminə əvəzsiz töhfələr bəxş edib. Elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətini hepotobiliar cərrahiyyə, əsasən qaraciyər, öd yolları, mədəaltı vəzi, həzm sistemi orqanlarının və başqa cərrahi xəstəliklərin diaqnostikası və müalicəsi təşkil etmişdir. Cərrahi əməliyyatlarla əlaqədar orqanizmin immun sistemindəki dəyişikliklərin nizamlanması, müxtəlif orqanların funksional fəaliyyətinin müəyyənləşdirilməsi sahəsində alimin eksperimental nəticələr əsasında təcrübi tövsiyələri və ixtiraları dünya tibb elminin yeniliklərindən olmuşdur. Öd yollarında aparılan bir sıra rekonstruktiv və bərpaedici əməliyyatların təkmilləşdirilməsində və praktiki olaraq tətbiqində onun böyük xidmətləri olmuşdur.
Beynəlxalq aləmdə tanınmış cərrah-klinisist B.Ağayevin Azərbaycanda mədə-bağırsaq orqanlarının cərrahi müalicəsinin inkişafında və bu sahədə tibb kadrlarının hazırlanmasında xidmətləri böyükdür.
B.Ağayev 400-ə qədər elmi əsərin, 12 monoqrafiyanın, “Cərrahi əməliyyatlar atlası”nın (2013), dərsliklərin və 8 ixtiranın müəllifi olmuşdur. O, mötəbər beynəlxalq elmi tədbirlərdə etdiyi məruzələrlə Azərbaycan tibb elmini layiqincə təmsil etmişdir.
Alimin elmi rəhbərliyi və məsləhətçiliyi ilə tibb üzrə 52 fəlsəfə doktoru və 9 elmlər doktoru hazırlanmışdır.
B.Ağayevin ictimai fəaliyyəti də səmərəli olmuş, o, bir sıra beynəlxalq elmi cəmiyyətlərin üzvü və 12-ci çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.
B.Ağayev Azərbaycanın “Əməkdar elm xadimi” fəxri adına (1979) layiq görülmüş, Azərbaycan Respublikasının “Şöhrət” ordeni (1998), Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin akademik M.A.Topçubaşov və AMEA-nın “Akademik Mirəsədulla Mirqasımov” adına mükafatları, “Azərbaycan Respublikasının Nizami Gəncəvi adına qızıl medalı” (2016), ABŞ Biblioqrafiya Mərkəzinin “Qızıl medal”ı (1997) ilə, fəxri fərmanlarla təltif edilmişdir.
Akademik Böyükkişi Ağayev 2018-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.