✕
Strateji Elmi Tədqiqatlar Mərkəzi “Görkəmli alimlər” rubrikası çərçivəsində xalqımızın yetişdirdiyi alimlərimizin həyatı, elmi və təşkilati fəaliyyətini ictimaiyyətə təqdim edir.
Əlizadə Akif Ağa Mehdi oğlu 25 fevral 1934-cü ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Sənaye İnstitutunun Geoloji-kəşfiyyat fakültəsini bitirmişdir (1956).
A.Əlizadə əmək fəaliyyətinə Suraxanı neft mədənində quyuların tədqiqi üzrə texnik vəzifəsindən başlamışdır. 1957-ci ildə AEA-nın Geologiya İnstitutuna baş laborant vəzifəsinə işə qəbul olunmuşdur. Ardıcıl olaraq kiçik, böyük elmi işçi vəzifələrində işləmişdır. 1970-1976-cı illərdə Geologiya İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, 1990-2007-ci illərdə AMEA-nın Yer Elmləri Bölməsinin (YEB) akademik-katibi, 2007-2013-cü illərdə AMEA-nın vitse-prezidenti olmuş, 2013-2019-cu illərdə AMEA-nın prezidenti vəzifəsində çalışmışdır. 1976-cı ildən Geologiya və Geofizika İnstitutunun direktorudur.
A.Əlizadənin rəhbərliyi və iştirakı ilə Azərbaycanın təbaşir çöküntülərinin stratiqrafik sxemləri işlənib hazırlanmış, geoloji proseslər, çökmə və vulkanogen-çökmə formasiyaları, təbaşir dövründə faunanın inkişafı və s. məsələlərə dair müasir baxışları əks etdirən zəngin paleontoloji-strariqrafik materiallar araşdırılıb ümumiləşdirilmişdir.
A.Əlizadə Qafqazın təbaşir dövrü hövzələrinin biogeokimyəvi rayonlaşdırılma metodlarının işlənilməsi və təkamül amili kimi paleohövzələrin geokimyəvi şəraitinin öyrənilməsi sahəsində fundamental tədqiqatlar aparmışdır. Fossil orqanizmlərin skelet hissələrinin mikrostruktur, kimyəvi tərkib və kristallokimyəvi xüsusiyyətlərinin təhlilinə əsasən o, müxtəlif kimyəvi elementlərin miqrasiya və toplanma qanunauyğunluqlarını, ayrı-ayrı taksonların paleofizioloji xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirmişdir. Alim ilk dəfə olaraq izotop paleotermometriya üsulu ilə O18 və O16 izotoplarının nisbətinə görə Azərbaycanın təbaşir hövzələri üçün paleotemperaturun mütləq qiymətini təyin etmişdir. Elm dünyası Azərbaycan aliminin elmi xidmətlərini nəzərə alaraq öyrəndiyi belemnitlərin yeni ailəsini onun adı ilə “Akifibelidlər” adlandırmışdır.
A.Əlizadə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında, Bakı Dövlət Universitetində mühazirələr oxumuşdur. O, 260 elmi əsərin, 16 monoqrafiya və kitabın, 6 müəlliflik şəhadətnaməsinin müəllifidir. Onun rəhbərliyi ilə 15 fəlsəfə və 1 elmlər doktoru hazırlanmışdır.
A.Əlizadənin xidmətləri Azərbaycan dövləti tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş və o, “Fədakar əməyə görə” yubiley medalı (1970), “Şərəf nişanı” (1986), “Şöhrət” (2004), “Şərəf” (2008), “İstiqlal” (2014), 1-ci dərəcəli “Əmək” (2019) ordenləri, “Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu” (2024) və “Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923-2023)” Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə təltif olunmuşdur (2024). A.Əlizadə Azərbaycan Respublikasının “Əməkdar elm xadimi” və Azərbaycan Dövlət Mükafatı laureatıdır (1991). A.Əlizadə Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının xarici üzvü seçilmiş və bu Akademiyanın “Elm və mədəniyyət fədakarı” fəxri nişanı (2014), paleontologiyanın inkişafına verdiyi töhfələrə görə “Akademik A.A.Borisyak” adına medal və diplom (2019), AMEA-nın Fəxri fərmanı (2023) ilə təltif olunmuşdur.