✕
Strateji Elmi Tədqiqatlar Mərkəzi “Görkəmli alimlər” rubrikası çərçivəsində xalqımızın yetişdirdiyi alimlərimizin həyatı, elmi və təşkilati fəaliyyətini ictimaiyyətə təqdim edir.
Məmmədəliyev Vasim Məmmədəli oğlu
Məmmədəliyev Vasim Məmmədəli oğlu 27 avqust 1942-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
1959-cu ildə Bakıdakı 113 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinə daxil olmuş, 1964-cü ildə həmin fakültəni fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1964-1967-ci illərdə Azərbaycan Dillər Universitetinin Sami dilləri üzrə əyani aspiranturasına daxil olmuş, Tbilisiyə ezam edilərək aspiranturanı akademik G.V.Seretelinin rəhbərliyi altında bitirmişdir. 1968-ci ildə “Müasir ərəb, Azərbaycan dillərində və Bağdad dialektində feilin zaman formalarının müqayisəli-tipoloji təhlili” mövzusunda namizədlik, 1974-cü ildə isə “Müasir ərəb ədəbi dilində felin zaman, şəxs və şəkil kateqoriyaları” mövzusunda doktorluq dissertasiyalarını müdafiə etmişdir. Bu sahədə SSRİ miqyasında ən gənc elmlər doktoru olmuşdur. 2001-ci ildə AMEA-nın müxbir üzvü, 2007-ci ildə həqiqi üzvü seçilmişdir.
1979-cu ildən Bakı Dövlət Universitetinin Ərəb filologiyası kafedrasının professoru, 1981-1991-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin dekanı, 1991-1992-ci illərdə universitetin humanitar fakültələr üzrə prorektoru vəzifəsində çalışmışdır. Görkəmli alim 1991-ci ildən ömrünün sonunadək Bakı Dövlət Universitetinin Ərəb filologiyası kafedrasının müdiri, eyni zamanda 1993-cü ildən İlahiyyat fakültəsinin dekanı olmuşdur.
41 kitab, 6 tərcümə əsəri, 20 redaktə kitabı nəşr etdirmiş və 40 fəlsəfə doktoru, 5 elmlər doktoru hazırlamışdır. “Ərəb ədəbi dilində feilin zaman, şəxs və şəkil kateqoriyaları”, “Bəsrə qrammatika məktəbi”, “Kufə qrammatika məktəbi”, “Ərəb dilçiliyi” adlı əsərləri ilə ərəb dilçiliyinin ən ümdə məsələlərinin kamil tədqiqatçısı kimi şöhrət qazanmışdır. Alimin bu əsərlərində bir sıra faktlar müxtəlif sami dilləri ilə müqayisəli şəkildə araşdırılmış, klassik ərəb dilinin materiallarına müraciət olunmuş, həmçinin Azərbaycan, rus, ingilis, fars, tacik və s. dillərin faktlarından müqayisəli şəkildə istifadə olunmuşdur. Həmçinin ərəb dilçilik elminin təşəkkülü haqqında yeni mülahizələr irəli sürülmüş, müasir dilçiliyin bir sıra cərəyanlarının mövzu ətrafında fikir və mülahizələri geniş təhlil olunmuşdur.
Alim “Qurani-Kərim”in Azərbaycan dilinə tərcüməçilərindən biridir. Respublikamızda islamşünas kadrların hazırlanmasında xüsusi əməyi vardır.
1989-cu ildə İraq Elmlər Akademiyasının, 1994-cü ildə İslam Təşkilatı Konfransı nəzdində İslam Hüququ Akademiyasının, 1995-ci ildə Suriya Quran Elmləri və Ərəb Filologiyası Akademiyasının üzvü olmuşdur.
V.Məmmədəliyev Azərbaycan Respublikasının “Əməkdar elm xadimi” (1992), Dağıstan Respublikasının “Əməkdar elm xadimi” (2003) fəxri adlarına layiq görülmüşdür. “Şöhrət” (2002) və “Şərəf” (2009) ordenləri ilə təltif edilmiş, “Qızıl çinar” beynəlxalq mükafatın (2017) qalibi seçilmişdir.
Akademik Vasim Məmmədəliyev 2019-cu ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.