GÖRKƏMLİ ALİMLƏR

Qey­­ri-sə­­lis mən­­­tiq və soft kom­­pü­­tin­­q üzrə dünyaşöhrətli alim

Qey­­ri-sə­­lis mən­­­tiq və soft kom­­pü­­tin­­q üzrə dünyaşöhrətli alim

Strateji Elmi Tədqiqatlar Mərkəzi “Görkəmli alimlər” rubrikası çərçivəsində xalqımızın yetişdirdiyi alimlərimizin həyatı, elmi və təşkilati fəaliyyətini ictimaiyyətə təqdim edir.

Əli­yev Ra­fiq Əziz oğ­lu 10 fev­­ral 1942-ci il­də Ağ­dam ra­yo­nu­nun Nov­ruz­lu kən­­din­də ana­dan ol­muş­dur.

M.Əziz­bə­yov adı­na Azər­bay­can Neft və Kim­ya İnstitutunu fərq­lən­mə dip­­lo­mu ilə bi­tir­miş­dir (1963). 1964-1967-ci il­lər­də SSRİ Elm­lər Aka­de­mi­ya­sı İda­­rə­et­mə Prob­lem­lə­ri İns­ti­tu­tu­nun as­pi­ran­tı ol­muş­dur.

O, 1967-ci il­­də “Re­ak­tor­la­rın in­va­ri­ant ida­rə­et­mə sis­tem­lə­ri” möv­zu­sun­da na­­mi­­zə­d­lik, 1975-ci il­­də “Nef­ta­yır­ma mü­əs­si­sə­lə­ri­nin av­to­mat­laş­dı­rıl­mış ida­rə­et­mə sis­tem­lə­ri” möv­zu­sun­da dok­tor­luq dis­ser­ta­si­ya­la­rını mü­da­fiə et­miş, 1976-cı il­­də pro­­fes­­sor el­­mi adı­­nı al­­mış, 1989-cu il­­də AMEA-nın müx­­­bir üz­­vü se­­çil­­miş­­dir.

1967-1969-cu il­­lər­­də Neftkimyaavtomat El­­mi-Tədqiqat və La­­yi­­hə İns­­­ti­­­tu­­­tun­­da el­­mi-təd­­qi­­qat la­­bo­­ra­­to­­ri­­ya­­sı­­nın mü­­di­­ri, 1979-1987-ci il­lər­də Sum­qa­yıt Ali Tex­ni­ki İns­ti­tu­tu­nun rek­to­ru, 1987-1990-ci il­lər­də AzKPMK-nin Elm və təh­sil şö­bə­si­nin mü­di­ri, 1989-2011-ci il­­lər­­də Azər­­­bay­­can Döv­­lət Neft Aka­­de­­mi­­ya­­sı­­nın Av­­to­­mat­­laş­­dı­­rıl­­mış ida­­rə­­et­­mə sis­­­tem­­­lə­­ri ka­­fed­­ra­­sı­­nın mü­­di­­ri ol­­muş­­dur. Təbriz Universitetinin (1992), Cor­­­ci­­ya Döv­­lət Uni­­ver­­si­­te­­ti­­nin (1999), Zi­­gen Uni­­ver­­si­­te­­ti­­nin (2000), Yakın Do­­ğu Universi­te­tinin (2003), Daş­kənd Döv­lət Tex­ni­ki Uni­ver­si­te­ti­nin fəx­ri pro­­fes­­so­­ru­­­dur. 1998-ci il­­dən in­­di­­yədək Azər­­bay­­can Döv­­lət Neft Aka­­de­­mi­­ya­­sı və Cor­­­ci­­ya Döv­­lət Uni­­ver­­si­­te­­ti­­nin MBA proq­­ram di­­rek­­to­­ru, 2001-ci il­­dən bu uni­­ver­­si­­tet­­lə­­rin BBA proq­­ram di­­rek­­to­­ru­­dur. Onun rəh­­­bər­­li­­yi və iştirakı ilə 1994-cü il­­dən baş­­la­­ya­­raq hər iki il­­dən bir dün­ya­­nın bir sı­­ra öl­­kə­­­lə­­rin­­də “Qey­ri-sə­lis Sis­tem­lər, Soft Com­pu­ting və Sü­ni İn­tel­lek­tin Tət­bi­qi”, 2001-ci il­­dən baş­­la­­ya­­raq hər iki il­­dən bir “Soft Com­pu­ting, Söz və Per­sep­si­ya ilə He­sab­la­ma­lar”, 2000-ci il­­dən baş­­la­­ya­­raq hər iki il­­dən bir “Sə­na­ye­nin av­to­mat­laş­dı­rıl­ma­sı üz­rə İn­tel­lek­tu­al Sis­tem­lər” bey­­nəl­­xalq el­­mi konf­­rans­­ları ke­­çi­­ri­­lir. Azər­­bay­­can və bir sı­­ra xa­­ri­­ci öl­­kə­­lər­­də in­­for­­ma­­ti­­ka və ida­­rə­­et­­mə sa­­hə­­sin­­də el­­mi-təd­­qi­­qat iş­­lə­­ri­­nin təş­­ki­­lin­­də bö­­yük ro­­lu ol­­muş­­­dur.

R.Əli­­yev in­­for­­ma­­ti­­ka və ida­­rə­­et­­mə, sü­­ni in­­tel­­lekt, qey­­ri-sə­­lis mən­­­tiq və soft kom­­pü­­tin­­qə həsr olun­­muş dün­ya­nın müx­tə­lif öl­kə­lə­rin­də in­gi­lis, al­man, rus, türk, Azər­bay­can, öz­bək və baş­qa dil­lər­də çap olun­muş 76 ki­­ta­­bın, 350-dən çox el­­mi mə­­qa­­­lə­­nin mü­­əl­­li­­fi­­dir.

Alim Azər­­bay­­can­­, Rusiya, Al­­ma­­ni­­ya­­, Kipr­ və baş­qa öl­kə­lər­də 160-dan çox fəl­­sə­­fə dok­­­to­­ru, 30-dan çox elm­­lər dok­­to­­ru ha­­zır­­la­­mış­­dır. Tə­­lə­­bə­­lə­­ri ha­­zır­­da tək­­cə Azər­­bay­­­ca­­nın elm mər­­kəz­­lə­­rin­­də de­­yil, baş­­qa öl­­kə­­lər­­də də (ABŞ, Al­­ma­­ni­­ya, Tür­­ki­­yə, Ru­­si­­ya, İran və s.) fə­a­­liy­­yət gös­­tə­­rir­­lər.

O, “Ad­van­ced Com­pu­ta­tio­nal In­tel­li­gen­ce and In­tel­li­gent Informatics” (Ya­po­ni­ya), “In­for­ma­ti­on Sci­en­ces”, “In­ter­na­tio­nal Jo­ur­nal of In­for­ma­ti­on Tech­no­logy and De­ci­si­on Ma­king”, “In­ter­na­tio­nal Jo­ur­nal of Web-ba­sed Com­mu­ni­ti­es” (The Net­her­lands), “Ira­ni­an Jo­ur­nal of Fuzzy Systems” (Iran), “In­ter­na­tio­nal Jo­ur­nal of Ad­van­ces in Fuzzy Mathematics” (Italy) və “In­tel­li­gent Auto­ma­ti­on and Soft Com­pu­ting” (ABŞ) el­mi jur­nal­la­rı­nın re­dak­to­ru­dur.

Elm sa­­hə­­sin­­də Azər­­bay­­can “Le­­nin Kom­­so­­mo­­lu” mü­­ka­­fa­­tı (1971), Elm və tex­­ni­­ka üz­­rə SSRİ Döv­­lət Mü­­ka­­fa­­tı (1983), “Elm­də Ömür­lük Nai­liy­yət” (ABŞ, 2014) və di­gər mü­ka­fat­la­rın lau­rea­tı­dır. Bey­nəl­xalq Qey­ri-sə­lis Sis­tem­lər As­so­sia­si­ya­sı­nın (IF­SA) fəx­ri üz­vü, Azər­bay­can­da “Lütfi Za­də İr­si və Sü­ni İn­tel­lekt” As­so­sia­si­ya­sı­nın pre­zi­den­ti­dir.