✕
Strateji Elmi Tədqiqatlar Mərkəzi “Görkəmli alimlər” rubrikası çərçivəsində xalqımızın yetişdirdiyi alimlərimizin həyatı, elmi və təşkilati fəaliyyətini ictimaiyyətə təqdim edir.
Zülfüqarlı Cümşüd İsmayıl oğlu 1905-ci il yanvarın 30-da İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Pedaqoji fakültəsinin təbiət şöbəsini bitirmişdir (1930).
C.Zülfüqarlı 1940-cı ildə kimya üzrə fəlsəfə doktoru, 1963-cü ildə kimya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini, 1960-cı ildə professor elmi adını almışdır. 1968-ci ildə Azərbaycan SSR EA-nın müxbir üzvü seçilmişdir.
C.Zülfüqarlı Azərbaycan Dövlət Universitetinin Qeyri-üzvi kimya kafedrasının dosenti (1945-1957), Kimya fakültəsinin dekanı (1951-1952), Qeyri-üzvi kimya kafedrasının müdiri (1957-1980) vəzifələrində çalışmışdır.
C.Zülfüqarlının rəhbərliyi ilə Azərbaycan, Tacikistan, Gürcüstan, Dağıstan və Volqoqrad vilayətinin müxtəlif təbii obyektlərində mikroelementlərin yayılması öyrənilmişdir. Aparılmış tədqiqat nəticəsində kaustobiolitlərdə, lay sularında və süxurlarda mikroelementlərin yayılmasının xarakteri, onların birləşmə forması və korrelyativ qarşılıqlı əlaqələri haqqında çox qiymətli məlumat əldə edilmişdir. Neftin yaşından asılı olaraq, onun üzvi və heterogen komponentləri, habelə cüt-cüt götürülən elementlər arasındakı qarşılıqlı əlaqəni göstərən qanunauyğunluqlar aşkar edilmişdir.
C.Zülfüqarlı müxtəlif regionların neftlərindəki porfirinlər və onların metalkompleksləri haqqında çox maraqlı məlumat əldə etmiş və bu maddələrin mənşəyinə dair əsaslandırılmış hipotezlər irəli surmüşdür.
C.Zülfüqarlının rəhbərliyi ilə yarimkeçiricilər kimyası sahəsində aparılan tədqiqatların mühüm əhəmiyyəti olmuşdur. Bu birləşmələr sırasına aid xeyli yeni maddə sintez edilmişdir. Onların hərtərəfli öyrənilməsi nəticəsində bəlli olmuşdur ki, yarimkeçirici xassəsinə malik olan bu birləşmələrdən geniş miqyasda istifadə edilə bilər.
C.Zülfüqarlı tərəfindən buruq sularından yodun alınmasının orijinal üsulu hazırlanmışdır. C.Zülfüqarlının 300-dən çox çap olunmuş elmi əsəri, o cümlədən 4 monoqrafiyası vardır. Ana dilində kimya terminologiyasının yaranması C.Zülfüqarlının adı ilə bağlıdır.
C.Zülfüqarlı Əməkdar elm xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.
“Qırmızı ulduz” ordeni, “Döyüş xidmətinə görə”, “Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbə”, “Qafqazın müdafiəsi uğrunda”, “Budapeştin alınması üçün” və “Vyananın alınması üçün” medalları ilə təltif edilmişdir.
AMEA-nın müxbir üzvü Cümşüd Zülfüqarlı 1982-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.